Wie bij ons weleens een verdiepingsweekend heeft gedaan weet dat we altijd de uitnodiging doen om projecties uit te spreken. Wij vinden het werken met projecties heel waardevol, mits je bereid bent om in de spiegel te kijken welke lessen daarin voor jou in verscholen liggen. We merken soms dat het fenomeen projecties niet altijd helemaal helder is. Want werkelijk alles is projectie. Daarom in deze nieuwsbrief een uitgebreid artikel over wat projecties zijn en waarom ze zo waardevol zijn.
Wat zijn projecties?
Freud is de bedenker van het fenomeen projecties. Hij leerde ons dat we als mens vaak onze minder mooie kanten of vervelende gevoelens ontkennen en dat wie die kanten en gevoelens projecteren op anderen. Hij schreef daarover: “The pain that we inflict on others, is the pain that we already inflicted on ourselves”. Alles wat we in de ander afwijzen, wijzen we dus ook (nog) af in onszelf.
De reden dat we dat doen is omdat we onze eigen pijn willen vermijden, vaak onbewust. We hebben allemaal bepaalde emoties en eigenschappen van onszelf weggestopt. Dit is onze donkere – of schaduwkant, omdat we ergens in ons leven hierop afgewezen zijn. Vervolgens hebben we de conclusie getrokken dat deze emoties of eigenschappen niet ‘goed’ zijn. Dit kan een effect zijn van je opvoeding of ervaringen en situaties die je in je leven hebt meegemaakt. Hoe groter je emotie of je oordeel op het gedrag van de ander, hoe groter jouw projectie. Je wordt namelijk altijd getriggerd door dat wat je nog afwijst in jezelf. Een handig ezelsbruggetje is: ‘het is altijd een rauw randje of een heimelijk verlangen van jezelf’.
Een voorbeeld: ‘ooit had ik een collega die echt de kantjes er vanaf liep. Ik zelf was van het harde werken en ik vond van alles van haar. Het irriteerde me mateloos dat ze er nooit op aangesproken werd. In dezelfde baan kwam ik zelf thuis te zitten met twee chronische peesontstekingen in mijn schouders. ‘Ik had iets te hard gewerkt’: zei de fysio. Ik werd me bewust dat ik ook een heimelijk verlangen had om ook de kantjes er vanaf te lopen. Ik ben opgegroeid met de zin: ‘aan hard werken is nog nooit iemand doodgegaan’, dus ik had vooral de overtuiging dat ik hard moest werken. Het heeft heel wat jaren gekost, maar inmiddels mag ikzelf ook de kantjes er wat meer vanaf lopen.
Bij projecties gaat het ook om positief gedrag. Het gaat dan om kwaliteiten die je in iemand waardeert of naar een persoon waar je tegenop kijkt. Vaak vind je jezelf tekort schieten op die vlakken. Je kan nog niet van jezelf omarmen dat jij die kwaliteiten ook hebt, die de ander je laat zien. Ik had jarenlang een enorme projectie op mijn eerste coach. Ik vond hem zo goed in zijn werk en had hem op een voetstuk staan. Ik had daar toen overigens totaal geen bewustzijn op. Dat kwam p[as later, want projecties doorzien is helemaal niet zo makkelijk. Gedrag in anderen dat jou triggert/raakt, is dus gedrag dat jij zelf ook in je hebt. Positief of negatief. Bewust of onbewust.
De diepere laag bij projecties
Er zit nog een diepere laag in projecties. Als je alleen op de laag van het gedrag naar projecties kijkt en de werkelijke achtergrond van jouw projecties niet ziet, kan er uiteindelijk niks fundamenteels veranderen/transformeren. Je kunt zien dat je buitensporig veel van je manager verwacht, en die projectie terugnemen (dat kan bv. door het te benoemen), maar als je niet ziet en vooral als je niet verwerkt dat je jouw vader of moeder (die ook emotioneel niet beschikbaar was) op jouw manager projecteert, verandert er niets fundamenteels. De projectie is dus een mooie ingang om de diepte in te gaan en te kijken en verwerken:
- Waar herken je dit gedrag van?
- Konden jouw vader of moeder dat gedrag ook laten zien? Of juist helemaal niet en werd dat ontkent?
- Hoe was het voor jou als kind dat er zoveel van je verwacht werd?
- Welke gevoelens maakt het los?
Als het gedrag van een ander veel emoties bij je oproept, is er altijd een vader of moeder projectie in het spel. Bij positieve projecties speelt dit ook. In het voorbeeld van mijn eerste coach, die ik op een voetstuk zette, speelde ook een vader projectie. Ik vond hem geweldig en voelde me echt gezien en gehoord door hem. Vaak als we voor het eerste echt gezien worden door iemand, denkt het innerlijke kind in ons: het bestaat toch. Het innerlijke kind in ons blijft namelijk papa’s en mama’s buiten zichzelf zoeken. Zolang we daar geen bewustzijn op creëren en krijgen, blijven we het buiten onszelf zoeken; in relaties, werk, bij onze kinderen, etc. Ik werd mij jaren later pas bewust dat het een vader-projectie was die ik had op mijn coach, doordat iemand me daar behoorlijk ongezouten op spiegelde. Dat was heel fijn overigens, want projecties open bespreken bevordert ontzettend het groeiproces. Het werkt namelijk nooit, uiteindelijk dondert iemand altijd van zijn voetstuk. Dat moet ook, want niemand kan die vader of moeder voor ons zijn, de ander kan de leegte in ons niet opvullen, dat kunnen we alleen zelf doen. Nu we volwassen zijn, vraagt het leven van ons dat we de allerliefste vader en moeder voor onszelf en al onze innerlijke kinderen zijn. Ja we hebben er nogal wat…
Het vraagt ook moed om je projecties onder ogen te komen. Het ego wil het liefst pijn vermijden en de ander de schuld geven dat je je voelt zoals je voelt: “Nee hoor, ik heb geen oordeel, ik leef gewoon zo mee met diegene. Ik vind het zo zielig”. Ook dat is een projectie. Durf het maar zielig te vinden voor het kleine meisje of de kleine jongen in jou. Soms is dat nog te spannend.
Het is niet altijd makkelijk om de werkelijke achtergrond van jouw projecties te achterhalen. Ze zitten niet voor niks in jouw onderbewuste. Dat is precies de reden waarom we mensen uitnodigen om hun projecties vooral wel te delen, zodat we samen de oorsprong van deze projectie kunnen onderzoeken, de bijbehorende emoties doorvoelen die nog gevoeld willen worden, waardoor er fundamenteels iets kan veranderen. 1 op 1 coaching of therapie kan ook ontzettend helpen om hier meer zicht op te krijgen voor jezelf. Bovendien kan het uitspreken van jouw projectie ook iets teweeg brengen bij de ander of bij de groep. Iemand voelt zich misschien aangesproken of aangevallen. De ander komt dan ook in een projectie terecht. Dit proces noemen we overdracht en tegenoverdracht en kan heel leerzaam zijn voor beide partijen, mits dit goed wordt begeleidt. Het is heel bevrijdend als je dit steeds sneller gaat doorzien in je dagelijks leven. Dat alles over jezelf gaat, wil overigens niet zeggen dat je ergens niks van mag zeggen. Alles uitspreken naar elkaar en natuurlijk heb je ook gewoon jouw grenzen. Het is wel zo dat als je de projectie helder hebt en vanuit je volwassen zelf spreekt, heb je een heel ander gesprek, dan wanneer je vanuit emotie of oordeel reageert. Dat vraagt heel veel oefenen en durven voelen.
Kortom, projecties leren je heel veel over jezelf. We kunnen het gedrag niet buiten onszelf zien, als het niet ook in ons is. Op het moment dat we die delen in onszelf volledig geaccepteerd hebben, dan raken ze ons niet meer. We zijn dan in ons ‘midden’ (ons volwassen Zelf) en kijken en reageren er vanuit liefde naar. Lukt dat nog niet en triggert de ander nog een emotionele reactie of een oordeel (wat héééééél menselijk is hier op aarde in de dualiteit), dan is er werk aan de winkel. Dat wil zeggen naar binnen keren en onderzoeken: wat raakt de ander nog in mij aan? Welke overtuiging over mijzelf kom ik tegen? Waar herken ik dit van? Hoe voel ik me daarbij?
Het ligt namelijk nooit aan de ander. Jouw triggers zijn van jou. Dit zelfonderzoek is zeker niet altijd makkelijk. Ons ego is meester in het vermijden van pijn en het in stand houden van de illusie dat het deze keer toch echt aan de ander ligt en dat het gedrag van de ander echt niet normaal is. Maar daar gaat het helemaal niet over, het gaat over of jij mag voelen wat er aangeraakt wordt. Zo komen we thuis bij onszelf.
Recente reacties